Hệ thống bài tập
Dạng toán tính tổng của dãy số có quy luật cách đều
I. Lý thuyết
Muốn tính tổng của một dãy số có quy luật cách đều, ta thường thực hiện theo hai bước sau:
Ký hiệu:
: số lớn nhất.
: số bé nhất.
: số số hạng.
: khoảng cách giữa hai số hạng liên tiếp.
: tổng của dãy số.
Bước 1. Tính số số hạng có trong dãy:
![]()
Bước 2. Tính tổng của dãy:
![]()
Kiến thức nâng cao
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Ví dụ minh họa
Phân tích – Bài giải
Phân tích: Đây là dạng cơ bản của bài toán tính tổng một dãy số có quy luật cách đều. Ta thực hiện theo hai bước nêu trên.
Bài giải:
Dãy số trên có số số hạng là:
Giá trị của
là:
Đáp số:
.
Tìm số hạng thứ
của dãy số trên.
Phân tích – Bài giải
Phân tích: Từ công thức tìm số hạng lớn nhất, số hạng thứ
được tính bằng số hạng đầu cộng với
khoảng cách.
Bài giải:
Số hạng thứ
của dãy số trên là:
Đáp số:
.
Phân tích – Bài giải
Phân tích: Trước hết, tìm số hạng bé nhất bằng cách lấy số hạng lớn nhất trừ đi
khoảng cách; sau đó tính tổng theo công thức.
Bài giải:
Số hạng bé nhất trong dãy số đó là:
Tổng của
số lẻ cần tìm là:
Đáp số:
.
Một dãy phố có
nhà. Số nhà của
nhà đó được đánh là các số lẻ liên tiếp, biết tổng của
số nhà của dãy phố đó bằng
. Hãy cho biết số nhà đầu tiên của dãy phố đó là số nào?
Phân tích – Bài giải
Phân tích: Dãy có
số hạng, khoảng cách giữa hai số hạng liên tiếp là
và tổng là
. Trước hết tìm hiệu và tổng của số nhà cuối với số nhà đầu, sau đó đưa về dạng toán tìm hai số khi biết tổng và hiệu.
Bài giải:
Hiệu giữa số nhà cuối và số nhà đầu là:
Tổng của số nhà cuối và số nhà đầu là:
Số nhà đầu tiên trong dãy phố đó là:
Đáp số:
.
II. Thực hành
a) Tính tổng của dãy số trên.
b) Tìm số hạng thứ
của dãy số.
c) Số
có thuộc dãy số trên không? Vì sao?
Biết tổng trên có
số hạng.
Một dãy phố có
nhà. Số nhà của
nhà đó được đánh là các số chẵn liên tiếp, biết tổng của
số nhà của dãy phố đó bằng
. Hãy cho biết số nhà cuối cùng trong dãy phố đó là số nào?
a)
.
b)
.
c)
.
a) Có
chữ số, khi chia cho
dư
.
b) Có
chữ số, chia hết cho
.
c) Có
chữ số, nhỏ hơn
và chia hết cho
.
Khi đánh số thứ tự các dãy nhà trên một đường phố, người ta dùng các số lẻ liên tiếp
để đánh số dãy nhà thứ nhất và các số chẵn liên tiếp
để đánh số dãy nhà thứ hai. Hỏi nhà cuối cùng trong dãy chẵn của đường phố đó là số mấy, nếu khi đánh số dãy này người ta đã dùng hết tất cả
chữ số?
Hỏi số
là số hạng thứ mấy của dãy này? Giải thích cách tìm.
a) Các số có hai chữ số chia hết cho
.
b) Các số có hai chữ số chia cho
dư
.
c)
số chẵn đầu tiên.
d)
số lẻ khác nhau lớn hơn
và nhỏ hơn
.
a)
.
b)
.
c)
.
d)
.
e)
.
(Đề cương bồi dưỡng học sinh có năng khiếu khối 4, 5)
a)
.
b)
.
c)
.
(Đề cương bồi dưỡng học sinh có năng khiếu khối 4, 5)
a) Tính tổng của dãy số trên.
b) Tìm số hạng thứ
của dãy số.
c) Số
có thuộc dãy số trên không? Vì sao?
(Đề cương bồi dưỡng học sinh có năng khiếu khối 4, 5)
(Violympic lớp 4)
(Violympic lớp 4)
Một dãy phố có
nhà. Số nhà của
nhà đó được đánh là các số lẻ liên tiếp, biết tổng của
số nhà của dãy phố đó bằng
. Hãy cho biết số nhà đầu tiên và số nhà cuối cùng của dãy phố đó là số nào?
(Violympic lớp 5)
(Violympic lớp 5)
Tìm
, biết tổng
có
số hạng.
(Bồi dưỡng Toán 5)
Tìm
, biết tổng
có
số hạng.
(Bồi dưỡng Toán 5)
Dãy số trên có tất cả bao nhiêu chữ số?
(Bồi dưỡng Toán 5)
Một cuốn sách có
trang. Hỏi người ta phải dùng tất cả bao nhiêu chữ số để đánh số trang của cuốn sách đó?
(Bồi dưỡng Toán 5)
a) Chữ số thứ
được dùng để viết dãy số trên là chữ số nào?
b) Tìm
để số chữ số của dãy gấp
lần
.
(Bài trên trang web Câu lạc bộ Toán Tiểu học Lộc Hà)
(Bài trên trang web Câu lạc bộ Toán Tiểu học Lộc Hà)
a) Tìm số thứ
của dãy.
b) Số
,
có mặt trong dãy số đó không? Vì sao?
(Đề thi HSG quận Hai Bà Trưng – Hà Nội – Năm học 1996–1997)
(Đề thi HSG quận Hai Bà Trưng – Hà Nội – Năm học 1997–1998)
(Đề thi HSG tỉnh Hải Dương – Năm học 1997–1998)
(Đề thi HSG tỉnh Hải Dương – Năm học 1998–1999)
a) Tính tổng giá trị của dãy số trên.
b) Tìm số có giá trị lớn hơn trung bình cộng của dãy số là
. Cho biết số đó là số thứ bao nhiêu của dãy số trên?
(Đề thi HSG huyện Đông Sơn – tỉnh Thanh Hóa – Năm học 1998–1999)
a) Hãy viết thêm
số thích hợp vào dãy số trên.
b) Số thứ
của dãy số trên là số nào?
c) Số
có thuộc dãy số trên không? Vì sao?
(Đề thi HSG huyện Đông Sơn – tỉnh Thanh Hóa – Năm học 1999–2000)
(Đề thi HSG huyện Thanh Oai – Hà Tây – Năm học 1995–1996)
a) Dãy số có bao nhiêu số hạng?
b) Tìm số tự nhiên
thỏa mãn điều kiện:
(Đề thi tuyển sinh vào lớp chuyên Toán Trường THCS Thị xã Hải Dương – Năm học 1995–1996)
a) Hãy tính số chữ số của dãy.
b) Hãy tìm chữ số thứ
của dãy.
(Đề thi tuyển sinh vào lớp chuyên Toán Trường THCS Nguyễn Trường Tộ – Năm học 1996–1997)
a) Hỏi chữ số hàng đơn vị của số
đứng ở hàng thứ mấy?
b) Chữ số viết ở hàng thứ
là chữ số nào?
(Đề thi HSG tỉnh Bắc Ninh – Năm học 1997–1998)
Hãy cho biết các số sau đây có thuộc dãy số đã cho hay không? Tại sao?
